Ελεύθερο γεύμα/Ελεύθερη ημέρα.

Cheat meal/Cheat day.

Ή όπως αλλιώς θέλεις να το πεις…

Όσο κι αν ένα άτομο δηλώνει χαρούμενο που κάποιος του επέτρεψε (;) ΜΙΑ ημέρα μέσα σε μια ολόκληρη εβδομάδα να φάει αυτό που θέλει…στην πραγματικότητα η έννοια της «ελεύθερης ημέρας» ή «ελεύθερου γεύματος» δεν είναι τίποτα άλλο από ένα δημιούργημα της κουλτούρας της δίαιτας.

Και συνεπώς, εφόσον η ίδια η νοοτροπία της δίαιτας παρεμβαίνει με κάθε δυνατό τρόπο στην ανάπτυξη μιας υγιούς σχέσης με το φαγητό, έτσι και τα παράγωγά της ασκούν και αυτά τις καταστροφικές τους επιδράσεις με διάφορους τρόπος· άλλοτε ορατούς και άλλοτε πολύ καλά καμουφλαρισμένους.

Ας πάρουμε, λοιπόν, τα πράγματα με τη σειρά.

Μπορεί να αναρωτιέσαι…

Γιατί το «ελεύθερο γεύμα» να είναι επιβλαβές; Αφού με κάνει να νιώθω ελευθερία. Αυτό δεν θεωρείται θετικό και ευχάριστο;

Και σε ρωτάω…

Πόσο πραγματικά ελεύθερη-ος είσαι όταν ένας άλλος άνθρωπος έχει καθορίσει τους όρους και προϋποθέσεις για το πότε, πόσο και τι θα φας;

Και σε ρωτάω ξανά…

Το να σου λέει κάποιος ότι 1 φορά την εβδομάδα μπορείς να φας ελεύθερα, τι σημαίνει πραγματικά; (Ακόμη κι αν δεν σου το λέει ξεκάθαρα!)

👉 Ότι όλες τις υπόλοιπες ημέρες είσαι καταπιεσμένη-ος, βρίσκεσαι σε μία (αόρατη) φυλακή. Και όντως έτσι είναι.

Η Κουλτούρα της Δίαιτας σε έχει μάθει πως πρέπει να μην εμπιστεύεσαι το σώμα σου και να αδιαφορείς επιδεικτικά για το τι θέλεις να φας.

Η Αστυνομία Φαγητού που καλλιεργείται συνήθως από τις πεποιθήσεις της οικογένειάς μας και της ευρύτερης κουλτούρας, σε κάνει να αμφισβητείς τον εαυτό σου:

Δεν γίνεται να ξέρεις εσύ για τον εαυτό σου πότε, πόσο και τι θέλεις να φας!

Αυτά σου λέει συνεχώς η φωνή της αστυνομίας φαγητού μέσα στο μυαλό σου.

Ακριβώς αυτήν την έλλειψη εμπιστοσύνης και το αίσθημα συνεχούς αυτοαμφισβήτησης έρχεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο η τακτική της «ελεύθερης ημέρας», η οποία σε κάνει να σκέφτεσαι ότι:

«ΔΕΝ ΞΕΡΕΙΣ ΕΣΥ ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΦΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙΣ.»

Θα το αποφασίσει άλλος για εσένα.

Κάποιος «ειδικός», ένα χαρτί. Πάντως σίγουρα, όχι εσύ.

Τι γίνεται τότε…;

Αυτός ο δυσλειτουργικός τρόπος προσέγγισης του φαγητού «δίνει το χέρι του» στον φαύλο κύκλο της στέρησης που οδηγεί στην υπερφαγία —και πάλι από την αρχή!

6 ημέρες την εβδομάδα στέρηση και περιορισμός

Σε καθημερινή βάση απαγορεύεται να φας αυτό που θέλεις.

(Εντωμεταξύ όσο μας απαγορεύονται συγκεκριμένα τρόφιμα τόσο τα θέλουμε και τα αναζητούμε περισσότερο—το έχεις παρατηρήσει αυτό;)

Μπορεί ακόμη και να τρως αναγκαστικά κάποια φαγητά που δε σου αρέσουν καθόλου.

Ή μπορεί να μην ήθελες να τα καταναλώσεις τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή που κάποιος άλλος σου υπαγόρεψε ότι «πρέπει» να το κάνεις. (Κανένας σεβασμό στην αυτονομία σου!)

Ανυπομονείς πότε θα περάσουν οι ημέρες για να φας —επιτέλους— ό,τι θέλεις.

Ανησυχείς μη τυχόν και εμφανιστούν μπροστά σου  τα τρόφιμα που προσπαθείς να αποφεύγεις (πχ λόγω κεράσματος στην εργασία) κάποια άλλη μέρα και όχι εκείνη που «επιτρέπεις» τον εαυτό σου να τα καταναλώσει.

Ίσως ακόμη και να αποφεύγεις κοινωνικές εκδηλώσεις που περιλαμβάνουν φαγητό λόγω άγχους και φόβου για το πώς θα μπορέσεις να «αντισταθείς» και να μην «υποκύψεις».

Ή μπορεί και να αισθάνεσαι εκνευρισμό βλέποντας άλλα άτομα να τρώνε κάτι που θα ήθελες κι εσύ, αλλά τώρα «δεν κάνει» να το φας, εφόσον δεν είναι η «ελεύθερή» σου μέρα.

1 φορά την εβδομάδα υπερφαγία

Κάπως έτσι, η υποτιθέμενη «ελεύθερη ημέρα» συχνά καταλήγει να ισοδυναμεί με ένα προγραμματισμένο υπερφαγικό επεισόδιο·

Κατανάλωση πολύ μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού από όσο ήθελες πραγματικά μαζί με πλήρη αποσύνδεση από τα εσωτερικά μηνύματα πείνας και κορεσμού.

Επίσης, είναι αρκετά πιθανό να αισθανθείς σωματική δυσφορία που σε πολλές περιπτώσεις προκαλείται ή επιδεινώνεται περαιτέρω από τις έντονες τύψεις και τις ενοχές.

Το φαινομενικά παράδοξο είναι ότι σπάνια ένας άνθρωπος μπορεί να απολαύσει πραγματικά αυτά που τρώει όταν η κατανάλωσή τους συμβαίνει κάτω από τέτοιες συνθήκες —παρόλο που μπορεί να ανυπομονούσε μια ολόκληρη εβδομάδα για να έρθει αυτή η στιγμή! (Πώς γίνεται να ευχαριστηθείς κάτι στ’ αλήθεια, όταν κατακλύζεσαι από αυτό το αίσθημα τύψεων και ενοχών;)

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΓΕΥΜΑΤΟΣ

Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή πολλά απλά κάθε φορά νιώθεις ότι ΤΩΡΑ είναι η μοναδική σου ευκαιρία σου για να φας όλα όσα δεν επιτρέπεται μέσα στην εβδομάδα. (Σε συνδυασμό με την ανικανοποίητη πείνα που πιθανότητα βιώνεις καθόλη τη διάρκεια της εβδομάδας.)

Αυτό το αίσθημα απειλής από τη σκέψη του επερχόμενου περιορισμού, «Από αύριο κομμένα/Δεν θα μπορώ να φάω ό,τι θέλω όποτε το θέλω», σε ωθεί στο να φας ό,τι προλαβαίνεις στο εδώ και το τώρα.

Μπορεί να φας όλα σου τα «απαγορευμένα» μαζί· ακόμη κι δεν τα ήθελες πραγματικά αυτή τη στιγμή. (Αλλά σκέφτεσαι: Τώρα είναι η τελευταία σου ευκαιρία. Γιατί από αύριο δεν θα μπορείς.)

📍Φυσικά η υπερφαγία μπορεί να συνεχιστεί και μετά το πέρας της «ελεύθερης μέρας».

Συχνά τα άτομα πανικοβάλλονται τόσο πολύ νομίζοντας ότι το «χάλασαν» και τα «κατέστρεψαν» όλα που συμβαίνει το εξής:

Όσο περισσότερο σκέφτονται πόσο «λάθος» ήταν αυτό που έκαναν και ότι από αύριο πρέπει να «μαζευτούν» και να τα κόψουν όλα, τόσο περισσότερο αγχώνονται και οδηγούνται στο φαγητό.

Μετά απογοητεύονται και προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν θέτοντας ακόμη πιο αυστηρούς περιορισμούς και μαλώνοντας τον εαυτό τους.

Και κάπως έτσι, ξεκινάει το ίδιο από την αρχή.

Αυτός ο φαύλος κύκλος μπορεί να συνεχιστεί για μέρες, μήνες…ακόμη και χρόνια.

ΠΟΣΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΤΕΛΙΚΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ «ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΓΕΥΜΑ»;

Πρόκειται για μία ψευδαίσθηση ελευθερίας και ακριβώς αυτό είναι και που το κάνει χειρότερο·

Σε κάνει να πιστεύεις ότι ΕΣΥ —πάλι— έκανες κάτι λάθος και φταις γιατί:

δεν συγκρατήθηκες/δεν έχεις αυτοέλεγχο/δεν έχεις αυτοπειθαρχία/δεν έχεις ισχυρή θέληση/είσαι λαίμαργη/ος. (Όλα αυτά που μας μαθαίνει χρόνια τώρα η κουλτούρα της δίαιτας.)

Ενώ στην πραγματικότητα, δεν ισχύει τίποτα από το παραπάνω.

Η υπερφαγία κατά τη διάρκεια της «ελεύθερης ημέρας» (που όπως είπαμε μπορεί να συνεχιστεί και μετά) συμβαίνει  πολύ απλά λόγω της στέρησης και του περιορισμού, πιθανότατα σε συνδυασμό και με ακάλυπτη βιολογική πείνα.

Δεν έκανες κάτι λάθος. Δεν φταις κάπου. Δεν είσαι προβληματική-ός.

Θέλω να το θυμάσαι αυτό·

Η νοοτροπία της δίαιτας είναι δυσλειτουργική και διαταράσσει τη σχέση μας με το φαγητό και το σώμα μας. Δεν φταις εσύ για αυτό.

Σκέψου το παρακάτω σενάριο:

Ας υποθέσουμε ότι μία τυχαία μέρα, την Τετάρτη, ήθελες να φας πίτσα.

Και αντί να πεις στον εαυτό σου ότι «απαγορεύεται» και ότι πρέπει να περιμένεις πχ μέχρι το Σάββατο ή την Κυριακή που είναι η «ελεύθερη» μέρα, εσύ επέλεγες να φας αυτό που ήθελες τη στιγμή που πραγματικά το ήθελες —όποια μέρα κι αν είναι.

Χωρίς να βάλεις στον εαυτό σου όρους και προϋποθέσεις, όπως «Θα φάω σήμερα πίτσα, αλλά αύριο πρέπει να προσέξω».

➡️Πώς πιστεύεις ότι θα λειτουργούσε αυτό;

Τόσο με βάση τη βιβλιογραφία όσο και την εμπειρική γνώση, μπορώ να σου πω το εξής·

όταν τρως κάτι τη στιγμή που το θέλεις, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, τότε:

-υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να απολαύσεις πραγματικά αυτό που θα φας,

-είναι πιο πιθανό να φας μέχρι ένα σημείο που θα νιώθεις ευχάριστο κορεσμό,

-δεν θα νιώθεις ότι πρέπει να φας τώρα όσο περισσότερο μπορείς, ακριβώς γιατί ΔΕΝ σε περιμένει κάποιος φανερός ή κρυφός περιορισμός από αύριο. (Δεν είναι η τελευταία σου ευκαιρία! Δεν έκανες κάτι «κακό»!)

Αναγνωρίζω ότι αυτή η άνευ όρων άδεια που περιγράφω είναι ακριβώς αυτό που φοβούνται τα περισσότερα άτομα στην αρχή. Το γεγονός αυτό φανερώνει από μόνο του πόσο βαθύς φόβος έχει καλλιεργηθεί από τη νοοτροπία της δίαιτας.

Είμαι εδώ για να σου πω πως όσο κι αν δυσκολεύεσαι να το πιστέψεις:

μπορείς να βγεις κι εσύ από αυτόν τον φαύλο κύκλο, να κάνεις ειρήνη με το φαγητό και να πάψει να αποτελεί μόνιμη πηγή άγχους στη ζωή σου.

Μην ξεχνάς: δεν έχει να κάνει με τη δύναμη θέλησης και της αυτοπειθαρχίας.

Κι αν σε τρομάζει η ελευθερία γιατί σκέφτεσαι ότι τότε θα «αφεθείς» και δεν θα μπορείς να σταματήσεις να τρως, θυμήσου: δεν ήσουν ποτέ πραγματικά ελεύθερη-ος.

Οι «ελεύθερες ημέρες» κατέληγαν να μετατρέπονται σε υπερφαγικά επεισόδια επειδή ήσουν καταπιεσμένη-ος.

Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχε ποτέ ελευθερία.

Ο περιορισμός σε κάνει να νιώθεις απειλή,

Η ελευθερία…ασφάλεια.

Όταν νιώθεις ασφάλεια, τότε μπορείς να συνδέεσαι με το σώμα σου και να ΕΠΙΛΕΓΕΙΣ για τον εαυτό σου.

Κλείνοντας, θέλω να σου υπενθυμίσω ότι η σχέση σου με το φαγητό και το σώμα σου είναι πολύτιμη και καθοριστική για τη σωματική και ψυχική σου υγεία. Ο περιορισμός και η καταπίεση δεν μπορεί να είναι η λύση.

Σου εύχομαι να επανα-διεκδικήσεις το δικαίωμά σου στην απόλαυση του φαγητού που ίσως σου το στέρησε κι εσένα η κουλτούρα της δίαιτας και να αρχίσεις σιγά-σιγά να τιμάς (ξανά) τις ανάγκες και τις επιθυμίες σου.

Πρόκειται για μια διαδικασία που θέλει χρόνο και υπομονή· αξίζει, όμως, η διαδρομή.

Εάν νιώθεις ότι σε δυσκολεύει αυτή τη στιγμή η ιδέα να ξεκινήσεις μόνη/μόνος σου, είμαι εδώ για να σταθώ σύμμαχός σου σε αυτό το ταξίδι επανασύνδεσης με το σώμα και τον εαυτό σου συνολικά.

Μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου με όποιον τρόπο επιθυμείς.

Επίσης, αξίζει να μοιραστώ μαζί σου ότι υπάρχει η δυνατότητα για την πραγματοποίηση μιας ενημερωτικής συνεδρίας, για να δεις κατά πόσο η προσέγγιση που ακολουθώ, ο Διαισθητικός Τρόπος Διατροφής σε εκφράζει και μπορεί να καλύψει τις ανάγκες σου.

Δεν χρειάζεται να το περνάς μόνη/μόνος όλο αυτό.

Με αγάπη,

Κωνσταντίνα